De Russische staat is altijd rechthebbende gebleven

B9 11499. Gerechtshof ’s-Gravenhage, 24 juli 2012, LJN: BX1515, Spirits International B.V. tegen Federale Staatsonderneming FKP Sojuzplodoimport.

Merkenrecht. IPR. Revindicatie van Benelux-merkrechten wodka (Stolichnaya, Moskovskaya, Na Zdorovye). Misleidende reclame over geografische herkomst. Hoger beroep na Rb. Rotterdam van 14 juni 2006, IEPT20060614 in langlopend en internationaal privaatrechtrechtelijk gecompliceerd geschil over o.a. het bekende wodka-merk Stolichnaya, een voormalig ‘Sovjet-merk’, dat, kort gezegd, onder Jeltsin, volgens Spirits zou zijn geprivatiseerd en verkocht, maar volgens ‘Sovjet-rechtsopvolger FKP helemaal nooit getransformeerd of geprivatiseerd is. “Onder het bewind van de zwakke en corrupte regering van president Jeltsin werd niet of nauwelijks opgetreden tegen de wildgroei van onwettige privatiseringspraktijken; pas na het aantreden van president Poetin in 2000 kreeg dit werkelijke prioriteit, en zijn in Rusland en in verschillende andere landen procedures geëntameerd om de merkrechten van VVO Sojuzplodoimport te revindiceren.”

Het gaat in deze zaak, voor zover in hoger beroep van belang, in de kern genomen om de vraag aan wie een viertal Benelux-merkrechten betreffende de wodkamerken 'Moskovskaya', 'Stolichnaya' en 'Na Zdorovye' toekomt (de VO-merkrechten). Centrale vragen in dit hoger beroep zijn of de VO-merkrechten, ten gevolge van transformatie/privatisering van VVO, onder algemene titel zijn overgegaan op VAO, en of, indien deze merkrechten niet zijn overgegaan op VAO, Spirits ten tijde van de overdracht te goeder trouw was ten aanzien van de beschikkingsbevoegdheid van ZAO.

Het hof concludeert dat er geen rechtsgeldige transformatie of privatisering van VVO heeft plaatsgevonden, omdat niet is voldaan aan de daaraan gestelde eisen. Dat geldt zowel onder USSR-recht als onder RSFSR-recht. Het hof merkt op dat de, ondertussen door de Russische rechter nietig verklaarde, zinsnede in artikel 3 van de statuten van VAO dat VAO opvolgster is van VVO destijds dus ten onrechte in de statuten is opgenomen. Dat  brengt mee dat de VO-merkrechten niet, ten gevolge van transformatie/privatisering van VVO, onder algemene titel zijn overgegaan naar VAO.

Voorts is, zoals de rechtbank onbestreden heeft geoordeeld in rechtsoverweging 3.42 van het bestreden vonnis, niet gesteld of gebleken dat anderszins sprake is geweest van een rechtsopvolging van VVO door VAO waardoor de VO-merkrechten onder algemene titel zijn overgegaan. Ook is niet gesteld of gebleken dat VVO de VO-merkrechten heeft overgedragen aan VAO. Tezamen genomen heeft dus te gelden dat de VO-merkrechten na de oprichting van VAO bij VVO zijn gebleven.

Het hof onderschrijft het oordeel van de rechtbank dat Spirits niet te goeder trouw was. Het hof voegt daar nog aan toe dat bij een intern onderzoek aanstonds zou zijn opgevallen dat het gezamenlijk besluit van 20 september 1990 in de verdere officiële stukken niet meer werd genoemd, hetgeen (ook) tot gerede twijfel zou leiden over de rechtsgeldigheid van de transformatie van VVO. Gelet daarop is niet relevant of de koopprijs toentertijd wel reëel was; overigens acht ook het hof aannemelijk dat de koopprijs onder de toenmalige marktwaarde lag.

De Russische staat (achtereenvolgens de USSR, de RSFSR en thans de Russische Federatie, waarbij het beheer successievelijk werd gevoerd door de staatsondernemingen VO, VVO, FGUP en thans FKP) is altijd de rechthebbende gebleven ten aanzien van de VO-merkrechten. Op basis daarvan vordert FKP in deze zaak afgifte van deze merkrechten door Spirits, die hen bezit (revindicatie). Van onteigening, confiscatie of nationalisatie is derhalve geen sprake. Evenmin is sprake van erkenning van een Russische nationalisatiemaatregel. De Nederlandse rechter is zelfstandig, onder toepassing van het, door de regels van Nederlands internationaal privaatrecht aangewezen, toepasselijke recht en zonder erkenning van buitenlandse rechterlijke beslissingen, tot zijn oordeel gekomen. Of Spirits aanspraak kan maken op compensatie, zal later in de schadestaatprocedure aan de orde kunnen komen.

Misleidende reclame over geografische herkomst wordt eveneens aangenomen (“Russian" en "Russian vodka”). FKP heeft voldoende onderbouwd gesteld dat de door Spirits in Nederland verhandelde wodka niet in de Russische Federatie wordt geproduceerd. Spirits is niet geslaagd in het bewijs van haar stelling dat de door haar in Nederland verhandelde wodka in de Russische Federatie is geproduceerd.

Lees het arrest hier.