Dit wetsvoorstel regelt een nieuw naburig recht met betrekking tot deepfakes. Iedere artiest en ieder natuurlijk persoon alsmede diens nabestaanden krijgen het recht om het vervaardigen, gebruiken en verspreiden van deepfakes van hun stem of uiterlijk te verbieden of toe te staan. Met name in de praktijk zal dit van belang zijn voor uitvoerend kunstenaars in de entertainmentindustrie zoals acteurs of artiesten. Het wetsvoorstel bevordert rechtszekerheid voor hen en hun nabestaanden dat zij zeggenschap houden over het gebruik van hun stem of beeltenis.
De consultatie van deze initiatiefwet loopt tot 31 december 2025.
Uit de inleiding Memorie van Toelichting:
Mensen moeten in beginsel zelf kunnen bepalen of en hoe hun stem en beeltenis worden gebruikt. Dit geldt temeer als er met artificiële intelligentie een deepfake van hun stem of beeltenis wordt gemaakt zonder dat zij hiervoor toestemming hebben gegeven. Dat is voor de initiatiefnemer de kern van dit wetsvoorstel. De gevaren en risico’s van het gebruik van deepfakes van personen zonder toestemming van de betrokkene zijn groot en nemen snel toe. 1 Experts maakten in 2021 de inschatting dat over zes jaar 90% van alle online content digitaal is gemanipuleerd.
De afgelopen jaren hebben we gezien dat er grote risico’s kleven aan nieuwe toepassingen van deepfakes. Fraude, verspreiding van desinformatie over publieke figuren, en seksuele deepfakes zijn toepassingen waar we als samenleving ook de komende jaren veel uitdagingen tegemoet zullen zien. Tegen seksuele deepfakes wordt inmiddels bescherming geboden via het Wetboek van Strafrecht. 3 Het is bij de aanpak van dergelijke deepfakes vooral een kwestie van snel handhaven en adequaat toezicht hierop. Veel toepassingen van deepfaketechnologie bieden ook kansen. Zo worden deepfakes al steeds vaker commercieel ingezet en bieden daarmee ook nieuwe mogelijkheden voor uitvoerend kunstenaars in de entertainmentindustrie, zoals acteurs en artiesten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de deepfakes die zijn ingezet door ABBA4 en Kiss. 5 Het is daarbij wel van belang dat zij zeggenschap houden over het gebruik van hun stem of beeltenis en een billijke vergoeding ontvangen. De maatschappelijke zorg over het gebruik van deepfakes van hun stem en uiterlijk zonder toestemming is, met name onder acteurs, artiesten en alle andere uitvoerende kunstenaars groot.6 Deze zorg over het verlies van zeggenschap houdt verband met een gebrek aan rechtszekerheid. Dit wetsvoorstel beoogt die rechtszekerheid te vergroten door de wet op de naburige rechten bij de tijd te brengen.
