Kamerbrief over stand van zaken rond EU-implementatietraject van Nagoya Protocol

Kamerbrief van staatssecretaris Dijksma (EZ) over implementatie van het Nagoya Protocol, kenmerk DGA-ELV / 13183152, 6 november 2013.

"De EU onderhandelt momenteel over nieuwe wetgeving rond genetische bronnen, die het Nagoya Protocol onder het Biodiversiteitsverdrag (CBD) op EU-niveau moet gaan implementeren.

Nederlandse positie
Nederland is positief-kritisch over het Commissie-voorstel voor een Verordening. Nederland heeft goede internationale afspraken in de CBD altijd actief gesteund vanwege onze economische positie, voedselzekerheid en doelen van duurzame ontwikkeling wereldwijd. Nederland onderschrijft het belang van een duidelijk raamwerk binnen de EU voor de uitwisseling van genetische bronnen en het delen van voordelen voortvloeiend uit hun gebruik. De Raad heeft een mandaat voor de onderhandelingen in de triloog gegeven aan het voorzitterschap op basis van de huidige Raadstekst. Die ziet er voor Nederland vrij positief uit. Ik ga hieronder nader in op de hoofdlijnen van de Raadstekst.

Naleving
De implementatie van het Nagoya Protocol in de EU heeft gevolgen voor de overheid en gebruikers. In het voorstel van de Commissie is de kern een stelsel van zorgvuldigheidseisen, de zogenaamde due diligence aanpak. Gebruikers moeten nagaan waar hun bronnen vandaan komen en welke verplichtingen daar vanuit derde landen op liggen. Nationale autoriteiten moeten het gebruik in hun land kunnen monitoren.

Nederland vindt het belangrijk dat de Verordening zo min mogelijk lasten voor overheid en gebruikers creëert. Tegelijkertijd is het in breder perspectief van belang dat de EU een betrouwbare partner is, die de verplichtingen uit het Nagoya Protocol geloofwaardig implementeert. Dit om te voorkomen dat aanbieders van genetische bronnen - vaak, maar niet enkel, ontwikkelingslanden - niet langer bereid zullen zijn genetische bronnen uit te wisselen met gebruikers binnen de EU. Dit zou voor Nederlandse gebruikers nadelig zijn. Daarom zijn extra administratieve lasten, mits die proportioneel zijn, acceptabel.

Ik vind het erg belangrijk dat er maatregelen komen die gebruikers ondersteunen bij de uitvoering, zoals de best practices en betrouwbare collecties die de Commissie heeft voorgesteld. Hiermee kunnen gebruikers hun risicoprofiel verlagen en vertrouwen opbouwen. Ook vind ik het belangrijk om te markeren dat voor Nederland toepassing met terugwerkende kracht bij deze wetgeving niet aan de orde is.

Relaties met andere afspraken
Voor veel gebruikers in Nederland, in het bijzonder de sector uitgangsmaterialen, is de relatie met het Internationaal Verdrag inzake plant-genetische bronnen voor voedsel en landbouw (ITPGRFA) van groot belang. Deze is mede op aanjagen van Nederland sterk verankerd in de Raadstekst. Gebruikers die genetische bronnen onder de voorwaarden van het  standaardcontract van dat verdrag hebben gekregen, hebben de eisen van due diligence uitgevoerd. Wat betreft het kwekersrecht leven er zorgen bij de sector; de implementatie van het Nagoya Protocol kan daarmee niet interfereren, noch met andere staande internationale afspraken.

Rapport Europees Parlement
Het EP-rapport van mevrouw Bélier (Groenen), dat in september is aangenomen in reactie op het Commissie-voorstel, hanteert een andere lijn dat het Raadsdocument. Kern van de in het EP aangenomen tekst is:

• 100 % controle, in tegenstelling tot het Commissie-voorstel: een due diligence aanpak waarbij het toepassen van een systeem van zorgvuldigheidseisen door de gebruiker centraal staat;
• verbod op gebruik van illegaal verkregen materiaal, dat vaak niet geheel is aan te tonen;
• verregaand voorschrijven aan lidstaten van de nalevingsmaatregelen die zij moeten nemen;
• gedelegeerde handelingen die de Commissie moet uitvoeren;
• schrappen van ondersteunende maatregelen zoals best practices.

De EP-voorstellen zijn daarom zowel in de Raad als bij stakeholders in Nederland en daarbuiten met zorg ontvangen. De insteek is een andere dan van due diligence in combinatie met monitoring van gebruik, en ondersteuning voor gebruikers, zoals de Commissie voorstelt. De reactie van het EP levert veel vragen op ten aanzien van uitvoerbaarheid en daarmee betaalbaarheid.

Vervolgproces
De onderhandelingen in de triloog gaan van start, en zijn nog zeker niet afgerond. De inzet van de Raad in de triloog is erop gericht de Raadstekst zo veel als mogelijk te waarborgen en de eventuele negatieve gevolgen van de EP-voorstellen voor de zo belangrijke uitwisseling van genetisch materiaal zoveel mogelijk te beperken. Het voorzitterschap zal aan de Raad regelmatig terugkoppeling geven. Het Voorzitterschap is gehouden aan het mandaat en kan daar pas van afwijken indien de Raad een aangepast mandaat goedkeurt."

Lees hier meer. Een brief aan Plantum over deze EU-implementatie vindt u hier.