“Dat ik lelijk ben hoef jíj me niet te zeggen, dat weet ik best. En dat kan me niet schelen ook, zolang ik mijn spleet heb... Gut kind, kijk me niet zo aan! Jij noemt dat nog een plassertje of zo, maar als je groot wordt krijgt dat wel andere namen. Voor de mannen is dat het enige waar het op aankomt bij een vrouw; mooi of lelijk doet er niet toe, als je dát maar hebt. Jij met je kanariehaar en je frambozenmondje denkt zeker dat je alles hebt, jawel, maar over twee of drie jaar, als je even oud bent als ik, zul je wel merken dat het maar om één ding gaat. Zin in zuur?” (uit: Keetje Tippel door Neel Doff (1858-1942).
De IE- nieuwjaarsdagtraditie: Kunst, omdat het mag. Dankzij artikel 37 Auteurswet valt er ook dit jaar op 1 januari weer een enorme hoeveelheid werken in het publieke domein. Een enorme bibliotheek, een enorm museum, een paar meter bouwtekeningen, uren aan speeches en een enorm archief van andere werken worden in een keer rechtenvrij.
De 70-jaarsgrens is in het derde oorlogsjaar aangekomen. Werk van kunstenaars en andere makers van auteursrechtelijk beschermde werken die in 1942 zijn overleden, is in Nederland en andere '70-jaren landen' sinds vandaag niet langer auteursrechtelijk beschermd. Een onaangename dag voor veel erven en nabestaanden, maar voor generieke verveelvoudigers een dag waarop het manna bijna letterlijk uit de hemel valt.
Voor wie sowieso geen been ziet in het gebruiken of van andermans werken of het weggeven van andermans auteursrechten is het een dag als alle andere, maar voor wie zich wel wat van het auteursrecht aan wil trekken, volgt onderstaand een korte opsomming van enkele spiksplinternieuwe hoogtepunten uit het publieke domein. Vanaf vandaag geheel rechtenvrij te gebruiken:
Hector Guimard (1867-1942). Frans architect en vooral bekend door zijn
ontwerpen voor de in- en uitgangen van de Parijse metro. “Internationaal gezien zou Guimard kunnen worden beschouwd als een vrijbuiter in de art nouveau: hij heeft geen volgelingen en laat geen school na.”
Robert Musil (1880 – 1942). Oostenrijks schrijver, wereldberoemd door de (onvoltooide) roman Der Mann ohne Eigenschaften. “een gigantische, allesincorporerende schildering van het verval van de burgerlijke cultuur van het laat-Habsburgse Oostenrijk-Hongarije, waarin Ulrich, de ‘man zonder eigenschappen’ als een willekeurig personage in een willekeurige werkelijkheid wordt voorgesteld.”
Karel Doorman, (1889-1942), Nederlandse schout-bij-nacht. Doorman kwam om tijdens de Slag in de Javazee en danks zijn bekendheid niet in de laatste plaats bekend vanwege de aan hem toegeschreven woorden “Ik val aan, volg mij!”
Neel Doff ( 1858 – 1942), schrijfster van o.a. Keetje Tippel en Dagen van honger en ellende. Bauke Alkema, (1868-1942) auteur van o.a. Ons Insulinde. Hoe we 't verkregen en wat het door ons werd. Johanna Breevoort (1869-1942), schrijfster van o.a., Moeders dubbelleven, Stomme zonden, Mooi Dientje en Nooit eene andere vriendin. Jevgeni Petrov (1903- 1942), Russisch schrijver, o.a. samen met Ilja Ilf de roman ‘De Twaalf Stoelen’schreef. Stefan Zweig (1881-1942), Oostenrijks schrijver van o.a. Sternstunden der Menschheit en Schachnovelle. Bruno Schulz (1892- 1942). Pools (surrealistisch, magisch-realistisch) schrijver en graficus. Schulz schreef onder meer Sanatorium Klepsydra (ook vertaald als Sanatorium Under the Sign of the Hourglass).
Kornelis Henricus Holthuis (1852 - 1942), Neederlandse architect, vooral werkzaam in de provincie Groningen. Enkele door hem ontworpen gebouwen in de stad Groningen zijn aangewezen als rijksmonument, waaronder het Typografengasthuis.
Titus Brandsma (1881-1942), Pater Karmeliet en hoogleraar in Nijmegen. Uitgesproken tegenstander van het nationaalsocialisme en gestorven in Dachau. Brandsma werd in 1985 zalig verklaard.
Ivan Jakovlevitsj Bilibin (1876-1942), Russisch illustrator en decorateur. Leerling van Ilja Repin. Hij was sterk beïnvloed door traditionele Slavische folklore en werd bekend met zijn illustraties van Russische sprookjes.
René Bull (1872- 1942). Iers. “Bull embarked on an artistic career after meeting the French satirist and political cartoonist Caran d'Ache” en illustreerde onder meer de Sprookjes van 1001 nacht.
William Henry Jackson (1843, 1942). Amerikaans schilder en fotograaf, vooral bekend van zijn foto’s van het (toen nog wilde) westen van Amerika.
Ralph Rainger (1901- 1942). Amerikaans componist van (film)muziek. Rainger schreef of werkte mee aan nummers als I Wished on the Moon, Love in Bloom, Blue Hawaii" en het Oscar-winnende nummer Thanks for the Memory uit de film The Big Broadcast uit 1938.
George M. Cohan (1908-1878). Amerikaans componist, schrijver, zanger, producer. “Known in the decade before World War I as "the man who owned Broadway" ands considered the father of American musical comedy. Cohan schreef onder heel veel meer Over There, Give My Regards to Broadway, The Yankee Doodle Boy, Life's a Funny Proposition After All, Always Leave Them Laughing When You Say Goodby.
Billy DeBeck (1890-1942). Amerikaans cartoonist en striptekenaar. “He is most famous as the creator of the comic strip Barney Google. The strip was especially popular in the 1920s and 1930s, and featured a number of well-known characters, including the title character, Bunky, Snuffy Smith and Spark Plug the race horse. Spark Plug was a merchandising phenomenon, and has been called the Snoopy of the 1920s.”
Hugo Distler ( 1908-1942). Duits componist, organist en dirigent. “He became increasingly depressed from the deaths of friends, aerial attacks, job pressures, and the constant threat of conscription into the German army, causing him to commit suicide in Berlin at the age of 34.” His Mörike-Chorliederbuch is now recognized as "the most important German secular a cappella collection of the 20th century."
Charlie Christian (1916-1942). Amerikaans jazzgitarist., “algemeen beschouwd als de belangrijkste vroege pionier van de elektrische gitaar.”
B911992