Otto Volgenant (Kennedy Van der Laan), VIP’s in het wild: things got wild; De Von Hannover-arresten van het EHRM. Een bijdrage aan de Lustrumbundel van Mediaforum i.v.m. het 25-jarig bestaan.
"2012: Von Hannover II
Het EHRM, deze keer als Grand Chamber samengesteld, bevestigt in het Von Hannover II-arrest om te beginnen dat privéleven en de vrijheid van meningsuiting in beginsel evenveel bescherming verdienen. Het ene grondrecht weegt niet a priori zwaarder dan het andere. Welk recht in een concreet geval prevaleert hangt af van de omstandigheden. Het EHRM werkt vijf omstandigheden uit.
a) Levert publicatie van de foto of het artikel een bijdrage aan een debate of general interest?
Dit hangt af van de omstandigheden van het geval. In het Von Hannover I-arrest was dit criterium de decisive factor, in 2012 is dit afgezwakt tot een initial essential criterion. En van een debate of general interest is niet alleen sprake bij politieke kwesties of misdaden, maar ook als het gaat over sport en artiesten, zo verduidelijkt het EHRM onder verwijzing naar eigen voorafgaande jurisprudentie. Al met al biedt dit criterium dus wat meer ruimte voor de pers.
b) Hoe bekend is de persoon en wat is het onderwerp van het bericht?
Deze omstandigheid houdt verband met het vorige criterium, in de woorden van het EHRM is het another important criterion, related to the preceding one. Er moet onderscheid worden gemaakt tussen enerzijds privépersonen en anderzijds personen die in een publieke context handelen, zoals politieke of publieke figuren. Publieke figuren moeten meer dulden. Het EHRM herhaalt het in het Von Hannover I-arrest gemaakte onderscheid tussen enerzijds feitelijke berichtgeving die bij kan dragen aan een debat in een democratische maatschappij, en anderzijds berichtgeving over details van het privéleven van een persoon die geen officiële functies uitoefent. Maar dit onderscheid blijkt toch niet zo zwart-wit te zijn; de dichotomie die het EHRM in het Von Hannover I-arrest oplegde wordt nu losgelaten. Ook in het tweede geval ziet het EHRM nog wel een rol voor de pers als public watchdog. En ook wanneer het een publicatie betreft die uitsluitend tot doel heeft om de publieke nieuwsgierigheid te bevredigen laat het EHRM nog enige ruimte. Niet langer kan volgens het EHRM zo’n onderwerp per definitie niet bijdragen aan een debate of general interest to society, zoals in het Von Hannover I-arrest het oordeel was. Nu is het gevolg dat freedom of expression calls for a narrower interpretation. Wanneer uitsluitend de publieke nieuwsgierigheid wordt bevredigd is er dus blijkbaar tóch enige ruimte voor een beroep op vrijheid van meningsuiting.
c) Hoe heeft de persoon waarover wordt bericht zich in het verleden gedragen en is de foto of informatie al eerder gepubliceerd?
Van belang is hoe de persoon waarover wordt bericht zich voorafgaand aan de publicatie heeft gedragen, en of hij zelf actief de publiciteit heeft opgezocht. Het EHRM haast zich hieraan toe te voegen dat dat niet betekent dat iemand die eerder met de pers heeft samengewerkt niet meer kan optreden tegen publicaties. En ook relevant is of de foto of de informatie al eerder is gepubliceerd. Dat is een interessant punt, dat in een aantal recente publicaties een rol speelt (zie hieronder het voorbeeld van de foto’s van een naakte prins Harry).
d) Hoe ziet de publicatie eruit en wat zijn de gevolgen ervan?
Een relevante omstandigheid is hoe de persoon op de foto staat, waarbij het EHRM onder meer verwijst naar het bekende Reklos-arrest over een in een Grieks ziekenhuis gemaakte foto van een pasgeboren baby. Ook relevant is hoe de publicatie is verspreid, in een nationaal medium met een hoge oplage of juist in een lokale krant met een beperkte verspreiding.
e) Onder welke omstandigheden zijn de foto’s genomen?
Van belang is of de geportretteerde toestemming gaf voor de foto en de publicatie. Vaak zal dat niet het geval zijn. En als bij het maken van een foto gebruik wordt gemaakt van kunstgrepen of andere ongeoorloofde methoden (by subterfuge or other illicit means) dan is dat ook een omstandigheid die meeweegt. Het EHRM noemt hier ook de ernst van de privacyschending en de gevolgen daarvan. Voor een privépersoon die niet publiekelijk bekend is, levert de publicatie van een foto een grotere inbreuk op dan een geschreven artikel."
Lees het artikel hier.
