Geen automatische bescherming farmaceutisch product vanaf inwerkingtreding TRIPs

Artikel 27 van TRIPs-Overeenkomst valt onder gemeenschappelijke handelspolitiek. Op grond van hetzelfde artikel kan voor de uitvinding van een farmaceutisch product, zoals werkzame chemische verbinding van een geneesmiddel, onder voorwaarden van lid 1 een octrooi worden verleend. Een octrooi dat is verkregen naar aanleiding van aanvraag waarmee uitvinding wordt geclaimd van zowel wijze van vervaardiging van farmaceutisch product als van farmaceutisch product als zodanig, maar dat enkel voor wijze van vervaardiging is verleend, moet niet op grond van artt. 27 en 70 van TRIPs-Overeenkomst worden geacht uitvinding van farmaceutisch product te beschermen vanaf inwerkingtreding van die overeenkomst.

OCTROOIRECHT

Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van de artikelen 27 en 70 van de Trips-overeenkomst. Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen Daiichi Sankyo Co. Ltd en Sanofi‑Aventis Deutschland GmbH enerzijds, en DEMO Anonymos Viomichaniki kai Emporiki Etairia Farmakon anderzijds, over het in de handel brengen door laatstgenoemde van een generiek geneesmiddel met een beweerdelijk door octrooirechten van Daiichi Sankyo beschermde substantie als werkzame stof. Het Hof (Grote kamer) verklaart voor recht:

1)      Artikel 27 van de Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom, die als bijlage I C is gehecht aan de Overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), die op 15 april 1994 te Marrakesh is ondertekend en is goedgekeurd bij besluit 94/800/EG van de Raad van 22 december 1994 betreffende de sluiting, namens de Europese Gemeenschap voor wat betreft de onder haar bevoegdheid vallende aangelegenheden, van de uit de multilaterale handelsbesprekingen in het kader van de Uruguay-Ronde (1986‑1994) voortvloeiende overeenkomsten, valt onder de gemeenschappelijke handelspolitiek.

2)      Artikel 27 van de Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom moet aldus worden uitgelegd dat, wanneer er geen sprake is van een afwijking op grond van de leden 2 en 3 van dat artikel, voor de uitvinding van een farmaceutisch product, zoals de werkzame chemische verbinding van een geneesmiddel, onder de voorwaarden van lid 1 van dat artikel een octrooi kan worden verleend.

3)      Een octrooi dat is verkregen naar aanleiding van een aanvraag waarmee de uitvinding wordt geclaimd van zowel de wijze van vervaardiging van een farmaceutisch product als van dit farmaceutisch product als zodanig, maar dat enkel voor die wijze van vervaardiging is verleend, moet niet op grond van de voorschriften van de artikelen 27 en 70 van de Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom worden geacht de uitvinding van dat farmaceutische product te beschermen vanaf de inwerkingtreding van die overeenkomst.

Enkele overwegingen:
79      Zoals met name DEMO en de regering van het Verenigd Koninkrijk hebben opgemerkt, kan, ongeacht de exacte draagwijdte die aan artikel 70, lid 2, van de Trips-overeenkomst moet worden toegekend en de afweging die moet worden gemaakt tussen dit voorschrift en dat van lid 1 van dat artikel, volgens hetwelk de Trips-overeenkomst „geen verplichtingen [schept] met betrekking tot handelingen die zich hebben voorgedaan vóór de datum van toepassing van de overeenkomst voor het lid in kwestie”, niet worden aangenomen dat de in artikel 70 van de Trips-overeenkomst bedoelde bescherming van bestaande onderwerpen erin kan bestaan aan een octrooi gevolgen te hechten die het niet heeft en nooit heeft gehad.

80      Het is juist dat uit artikel 70, lid 2, juncto artikel 65, lid 1, van de Trips-overeenkomst volgt dat elk WTO-lid vanaf de inwerkingtreding van de WTO-overeenkomst of uiterlijk één jaar na deze datum gehouden is alle verplichtingen uit hoofde van de Trips-overeenkomst met betrekking tot bestaande onderwerpen na te komen (arrest van 16 november 2004, Anheuser-Busch, C‑245/02, Jurispr. blz. I‑10989, punt 49). Deze bestaande onderwerpen omvatten de uitvindingen die op die datum op het grondgebied van het betrokken WTO-lid door een octrooi worden beschermd [zie in die zin rapport van de binnen de WTO ingestelde beroepsinstantie van 18 september 2000, Canada – Duur van octrooibescherming (AB‑2000‑7), WT/DS170/AB/R, punten 65 en 66].

81      De kwalificatie van de uitvinding van het farmaceutische product levofloxacine hemihydraat als een uitvinding die op de datum van toepassing van de Trips-overeenkomst voor de Helleense Republiek krachtens het octrooi van Daiichi Sankyo bescherming genoot, niettegenstaande dat zij krachtens de tot dusver voor dat octrooi geldende voorschriften juist niet was beschermd, zou echter slechts mogelijk zijn indien deze overeenkomst aldus zou worden uitgelegd dat zij de WTO-leden verplicht om de geclaimde uitvindingen bij de inwerkingtreding van die overeenkomst en door het loutere feit daarvan in beschermde uitvindingen om te vormen. Een dergelijke verplichting kan evenwel niet worden afgeleid uit de Trips-overeenkomst en wijkt af van de gebruikelijke betekenis van de termen „bestaande onderwerpen”.

82      Een gezamenlijke lezing van de artikelen 27 en 70 van de Trips-overeenkomst leidt niet tot een andere conclusie. Het klopt dat artikel 27 van de Trips-overeenkomst, zoals blijkt uit het onderzoek van de tweede vraag, de WTO-leden verplicht om te voorzien in de mogelijkheid om een octrooi te verkrijgen voor uitvindingen van farmaceutische producten. Deze verplichting kan echter niet aldus worden opgevat dat de WTO-leden die in een tijdvak vóór de datum van inwerkingtreding van genoemde overeenkomst de geclaimde uitvindingen van farmaceutische producten van bescherming uitsloten in octrooien die werden afgegeven voor uitvindingen van vervaardigingswijzen van dergelijke producten, vanaf die datum moeten aannemen dat deze octrooien ook genoemde uitvindingen van farmaceutische producten beschermen.

IEPT20130718, HvJEU, Daiichi Sankyo en Sanofi-Aventis v DEMO