Het volgrecht is auteursrechtelijke haalschuld: geen verplichting kunsthandelaar om transacties spontaan bij gerechtigde te melden. Geen wetenschap concrete doorverkoop vereist: wel aanwijzingen. Verplichting om naam kunstenaar, titel/naam kunstwerk, transactiedatum en verkoopprijs te verstrekken aan gerechtigde na dienst verzoek. Werkwijze Pictoright met betrekking tot het versturen van een opgaveformulier ter opgave van alle volgrechtplichtige transacties geoorloofd om alle noodzakelijke inlichtingen voor betaling volgrechtvergoeding te verkrijgen. Bij terechte twijfels over of een bepaalde kunstenaar door Pictoright wordt vertegenwoordigd, moet Pictoright dat onderbouwd aantonen. Geen verjaring op grond van artikel 43d Aw of artikel 43c (2) Aw: het eerste verzoek is binnen drie jaar termijn gedaan en geen daadwerkelijke bekendheid met de opeisbaarheid van de vergoeding. Beslaglegging niet onrechtmatig: niet disproportioneel en geen fishing expedition.
AUTEURSRECHT – VOLGRECHT
Geschil tussen Pictoright en Simonis & Buunk, een van de grootste professionele kunsthandelaren in Nederland, over de betaling van volgrecht. Nadat het volgrecht op 1 april 2006 in Nederland was geïntroduceerd in de Auteurswet heeft Pictoright op 19 maart 2009 onder andere aan Simonis & Buunk een verzoek gestuurd om haar administratie te controleren met de ledenlijst van Pictoright. Daarnaast werd gevraagd om een formulier in te vullen, ook als er geen volgrecht af hoefde te worden gedragen. Simonis & Buunk hebben dit geweigerd, hetgeen heeft geleid tot de onderhavige procedure.
Volgens de rechtbank blijkt uit de Memorie van Toelichting dat het volgrecht een uitbreiding op het auteursrecht is. Richtlijnconforme interpretatie van artikel 43d Aw op grond van de Volgrecht-richtlijn brengt mee dat het om een haalschuld gaat. Hoewel een kunsthandelaar ervoor kan kiezen om de vergoeding onmiddellijk na de transactie aan de gerechtigde op het volgrecht te betalen, door zich ‘spontaan’ bij de betreffende gerechtigde te melden, is dat geen wettelijke verplichting.
Het voert volgens de rechtbank te ver om als eis te stellen dat een gerechtigde wetenschap moet hebben van een concrete doorverkoop van een origineel van een kunstwerk. Er dienen echter wel voldoende aanwijzingen te zijn, die er bijvoorbeeld in kunnen bestaan dat een aantal originelen van een kunstwerk op enig moment op de website van een kunsthandelaar te koop wordt aangeboden, terwijl een of meer van die kunstwerken op een later moment niet meer op die website worden aangeboden. Volgens de rechtbank geldt er een verplichting om de naam van de kunstenaar, de titel/naam van het kunstwerk, de transactiedatum en de verkoopprijs te verstrekken na een verzoek van de gerechtigde op volgrecht. Gezien de bijzondere positie van Pictoright is haar werkwijze met betrekking tot het versturen van een opgaveformulier ter opgave van alle volgrechtplichtige transacties geoorloofd om alle noodzakelijke inlichtingen voor betaling van de volgrechtvergoeding veilig te stellen. Bij terechte twijfels over of een bepaalde kunstenaar door Pictoright wordt vertegenwoordigd, moet Pictoright dat volgens de rechtbank echter onderbouwd aantonen.
Simonis en Buunk stelt dat de vorderingen van Pictoright zijn verjaard. Volgens de rechtbank is er geen verjaring op grond van artikel 43d Aw, omdat binnen drie jaar na het in werking treden van de bepalingen omtrent het volgrecht het eerste verzoek is gedaan (namelijk op 19 maart 2009). Ook op grond van artikel 43c (2) Aw is geen sprake van verjaring. Deze verjaringsregeling sluit aan bij de verjaringsregeling van artikel 3:310 lid 1 BW, waardoor de eis geldt dat er daadwerkelijke bekendheid met de opeisbaarheid van de vergoeding dient te zijn. Dat is hier niet het geval en juist daarom is Pictoright deze procedure gestart. De beslaglegging is niet onrechtmatig. Er is onvoldoende gesteld dat de beslaglegging disproportioneel was en het genoemde alternatief van Simonis & Buunk - het houden van een voorlopig getuigenverhoor en het verzoeken aan de rechter om door middel van een registeraccountant onderzoek te laten doen - sluit niet uit dat Simonis & Buunk gegevens zullen achterhouden. Op grond van artikel 43d Aw is Simonis & Buunk gehouden op verzoek van Pictoright alle inlichtingen te verstrekken die noodzakelijk zijn om de betaling van de volgrechtvergoeding veilig te stellen, waardoor er geen sprake kan zijn van een fishing expedition.
IEPT20140205, Rb Gelderland, Pictoright v Simonis & Buunk
