Uitzendingen EenVandaag over gevaar van injectienaalden, katheters en stents onrechtmatig

(Met dank aan: Bas Le Poole, Le Poole Bekema, en Paul Tjiam, Simmons & Simmons)

Uitzendingen EenVandaag waarin wordt gesteld dat injectienaalden, stents en hartkatheters van Terumo onveilig zijn onrechtmatig: geen eigen onderzoek gedaan, conclusies niet uit beweringen klokkenluiders af te leiden en  uit rapporten IGZ, RIVM en FAGG blijkt dat geen sprake is van gevaar voor gezondheid. Geen beroep op persvrijheid: geen eigen onderzoek gedaan en geen acute misstand, want AVROTROS heeft aantal maanden laten verstrijken tot de eerste uitzending, waardoor zij meer onderzoek had moeten doen. AVROTROS had Inspectie Gezondheidszorg kunnen informeren, waardoor zij onderzoek had kunnen doen. AVROTROS had zich beter door Terumo kunnen laten inlichten. Journalisten AVROTROS hoofdelijk aansprakelijk door belangrijke rol bij inhoud uitzendingen en uitingen hierover. Geen verwijdering van alle uitlatingen, wel moet AVROTROS informatie tonen omtrent onrechtmatigheid van de uitzendingen. AVROTROS krijgt gelegenheid zich bij akte uit te laten over op welke wijze zij hieraan uitvoering kan geven

PUBLICATIE

Tussenvonnis. Terumo stelt dat AVROTROS onrechtmatig jegens haar heeft gehandeld met twee uitzendingen van EenVandaag, waarin kort gezegd wordt gesteld dat de injectienaalden, stents en hartkatheters van Terumo onveilig zijn. De vorderingen worden grotendeels toegewezen.

De rechtbank oordeelt dat de uitzendingen onrechtmatig zijn. Er is geen eigen onderzoek gedaan door AVROTROS, maar gebruik gemaakt van de beweringen van drie klokkenluiders. De conclusies die worden getrokken kunnen echter niet uit de door de klokkenluiders verstrekte stukken worden afgeleid. Voorts blijkt uit rapporten van IGZ, RIVM en FAGG dat er geen sprake is van gevaar voor de gezondheid. Het beroep op de persvrijheid wegens het aan de kaak stellen van een misstand wordt niet gevolgd, omdat er geen eigen onderzoek is gedaan en geen sprake is van een acute misstand, waarbij nader onderzoek mogelijk achterwege had kunnen blijven. AVROTROS heeft namelijk een aantal maanden laten verstrijken tussen het moment waarop de klokkenluider zich meldde en de eerste uitzending daarover. Hierdoor had zij nader onderzoek moeten doen. Daarnaast heeft AVROTROS contact gehad met de Inspectie voor de Gezondsheidszorg, maar weigerden zij informatie te verstrekken waar de IGZ mee aan de slag kon en waardoor uiteindelijk schade voor Terumo had kunnen worden voorkomen. Ook wordt geoordeeld dat hoewel er gelegenheid tot hoor en wederhoor is gegeven, AVROTROS onvoldoende gebruik heeft gemaakt van de door Terumo geboden gelegenheid om zich over producten en productie proces te laten informeren. Als zij dit wel zou hebben gedaan, dan had Terumo de aan de beschuldigingen ten grondslag gelegde gegevens kunnen duiden en AVROTROS voor het trekken van onjuiste conclusies daaruit kunnen behoeden.

De vorderingen worden grotendeels toegewezen. Er wordt geoordeeld dat twee journalisten van AVROTROS hoofdelijk aansprakelijk zijn door de belangrijke rol die zij bij de inhoud van de uitzendingen hebben gespeeld en hun uitlatingen over de uitzendingen, bijvoorbeeld op een blog en in een radio-uitzending.

De vordering tot verwijdering van alle onrechtmatige uitingen wordt echter afgewezen. Daargelaten of de vordering tot verwijdering technisch uitvoerbaar is, overweegt de rechtbank dat beide uitzendingen zijn uitgezonden en dat daarop op allerlei wijzen is gereageerd en voortgebouwd, ook door AVROTROS zelf. De - blijvende - verwijdering daarvan zou een ontkenning van de geschiedenis meebrengen. AVROTROS dient ervoor te zorgen dat er nog steeds kennis kan worden genomen van de uitzendingen en de uitingen die AVROTROS daarover via tv en andere media heeft gedaan, waarbij duidelijk en onomwonden informatie wordt gegeven over dat de uitzendingen onrechtmatig zijn bevonden. De rechtbank nodigt AVROTROS uit zich bij akte uit te laten over op welke wijze hieraan uitvoering kan worden gegeven.

IEPT20160413, Rb Amsterdam, Terumo v AVROTROS

(ECLI-versie)