Geen feitelijke grondslag voor ernstig verwijt pedofilie en seksualiseren van kinderen door Rutgers

In aanloop naar de Week van de Lentekriebels 2025 publiceerde Civitas het Zwartboek Lentekriebels, waarin Rutgers in verband wordt gebracht met pedofilie en wordt gesteld dat zij kinderen ‘seksualiseert’. Het hof oordeelt dat de zaak geschikt is voor kort geding en dat ernstige beschuldigingen een stevige feitelijke grondslag vereisen. Die ontbreekt voor de verwijzingen naar pedofilie en voor de stelling dat Rutgers kinderen aanzet tot seksuele handelingen. Scherpe kritiek op lesmateriaal blijft toegestaan, maar niet het toedichten van zulke intenties. Het hof bekrachtigt het vonnis en handhaaft het verbod op verspreiding van deze uitingen, op straffe van een dwangsom.

PUBLICATIE

Ieder jaar wordt op basisscholen de Week van de Lentekriebels gehouden waarbij aandacht wordt besteed aan relationele en seksuele voorlichting. Civitas heeft net voor deze week in 2025 het Zwartboek Lentekriebels (hierna: Zwartboek) gepubliceerd op haar website en verspreid onder in ieder geval politici en ministeries. In het Zwartboek brengt Civitas Rutgers in verband met pedofilie en schrijft zij dat Rutgers kinderen ‘seksualiseert’. Civitas is een verbod opgelegd om het Zwartboek verder te verspreiden (6.1 vonnis) en een gebod om bepaalde uitingen over Rutgers te staken en gestaakt te houden. Weliswaar zitten er beperkingen aan een kortgedingprocedure, maar dat wil niet zeggen dat deze zaak te complex of niet geschikt is voor een oordeel in kort geding.

Civitas voert aan dat haar uitlatingen in het Zwartboek waardeoordelen zijn die vallen binnen de vrijheid van meningsuiting. Dat strookt echter niet met wat zij schrijft op de achterkant van haar boek over ‘de schokkende waarheid’ en ‘de harde feiten’. Dat neemt niet weg dat ook diverse waardeoordelen te vinden zijn in het Zwartboek als het gaat om bepaalde beschrijvingen van het lesmateriaal.

Mogelijkheid om het nagestreefde doel op een minder schadelijke wijze te bereiken
Door te kiezen voor een aanval op Rutgers en haar in verband te brengen met pedofilie kon Civitas verwachten dat de gevolgen voor Rutgers en haar medewerkers ernstig zouden zijn. Pedofilie is niet alleen een ernstig misdrijf, maar leidt ook tot heftige emoties bij mensen. Dat was Civitas uiteraard bekend. Het opnemen van een ‘disclaimer’ waarin Civitas schrijft dat zij niemand wil kwetsen of beledigen en iedere vorm van geweld veroordeelt (zie hiervoor in 3.7) maakt dit niet anders.

Uitlatingen vinden steun in feitenmateriaal
hoe ernstiger de beschuldiging is, hoe steviger de feitelijke grondslag dient te zijn. Van een ernstige uitlating, zoals een beschuldiging van strafbaar handelen, mag daarom een stevige feitelijke onderbouwing worden verwacht. Naast het ontbreken van een feitelijke onderbouwing inzake pedofilie en kinderpornografie, heeft Civitas ook onvoldoende aannemelijk gemaakt dat Rutgers kinderen seksualiseert in die zin dat zij kinderen aanzet tot seksuele handelingen.

Proportioneel
Volgens Civitas is het verbod te verstrekkend en moet een minder verstrekkende maatregel worden opgelegd, zoals het blokkeren of herzien van specifieke delen, het opnemen van een disclaimer of het verplicht rectificeren van bepaalde passages. Het gaat de grenzen van een kort geding te buiten om per pagina van het Zwartboek te beoordelen welke uitlatingen al dan niet onrechtmatig zijn en daarop aangepaste maatregelen op te leggen.

Afbakening gebod:
Het hof oordeelt dat Civitas scherpe kritiek mag uiten op Rutgers, ook met termen als ‘seksualiseren van kinderen’ wanneer daarmee wordt bedoeld dat kinderen volgens haar te vroeg seksuele voorlichting krijgen. Die kritiek valt onder de vrijheid van meningsuiting. Civitas mag Rutgers echter niet beschuldigen van de bedoeling kinderen aan te zetten tot seksuele handelingen, omdat daarvoor geen feitelijke basis bestaat. Daarom verbiedt het hof uitlatingen die Rutgers zulke intenties toedichten of die suggestie wekken. (545 tekens)

Het Hof bekrachtigt het vonnis en gebiedt Civitas om openbaarmaking en verspreiding van uitingen over Rutgers te doen waarin zij in verband wordt gebracht met pedofilie te staken. Ook uitingen waarin zij suggestie wekt dat Rutgers de bedoeling heeft om kinderen te seksualiseren. Op straffe van dwangsom van €1.000 per dag, met een maximum van €50.000.

IEPT-versie volgt later
ECLI:NL:GHARL:2026:3183