3.5 - Eigen intellectuele schepping

Rechtspraak                                                                                                Naar handboek IE-Beginselen

Hof van Justitie

IEPT20260319, HvJEU, G. Calinescu v HK
Kritische publicatie van een werk in het publieke domein kan auteursrechtelijk beschermd werk vormen: Mits sprake is van vrije en creatieve keuzes van de auteur die zijn schepping een oorspronkelijkheid kunnen verlenen. Dergelijke keuzes kunnen onder meer tot uitdrukking komen in grammaticale, lexicale, literaire en stilistische keuzen. De kritische publicatie kan in zijn een geheel een beschermd werk vormen, zodat niet per onderdeel hoeft te worden bepaald welke delen (zoals de oorspronkelijke tekst, commentaren, kritische noten of toelichtingen) onder auteursrechtelijke bescherming vallen, maar de publicatie als geheel beschermd kan zijn indien zij voldoende nauwkeurig en objectief identificeerbaar is. Dit laat onverlet dat het werk tot het publieke domein blijft behoren en verleent de auteur van de kritische publicatie geen exclusief recht op dat werk. 

IEPT20120301, HvJEU, Football Dataco v Yahoo
Auteursrecht op databank: indien de keuze of de rangschikking van de gegevens die zij bevat een oorspronkelijke uiting is van de creatieve vrijheid van de maker ervan

IEPT20111201, HvJEU, Painer v Standard cs

Oorspronkelijkheid en beschermingsomvang werk: portretfoto: dat een portretfoto krachtens die bepaling in aanmerking komt voor auteursrechtelijke bescherming mits – hetgeen de nationale rechter in ieder afzonderlijk geval dient na te gaan – een dergelijke foto een intellectuele schepping van de auteur is die de persoonlijkheid van deze laatste weerspiegelt en tot uiting komt door de vrije creatieve keuzen van die auteur bij de totstandkoming van die foto. Wanneer is vastgesteld dat de betrokken portretfoto de hoedanigheid heeft van een werk, geniet dit een bescherming die niet geringer is dan die waarvoor ieder ander werk, een fotografisch werk daaronder begrepen, in aanmerking komt. 

IEPT20101222, HvJEU, Bezpečnostní softwarová asociace (BSA-arrest)

Grafische gebruikersinterface geen uitdrukkingswijze van een computerprogramma. Niettemin kan een dergelijke interface als werk wel onder de auteursrechtelijke bescherming vallen van richtlijn 2001/29, indien hij een eigen intellectuele schepping van zijn auteur vormt. Oorspronkelijkheidscriterium sluit elementen die louter worden gekenmerkt door technische functie uit.

IEPT20090716, HvJEG, Infopaq v DDF

Aldus kan het auteursrecht in de zin van artikel 2, sub a, van richtlijn 2001/29 slechts gelden met betrekking tot materiaal dat oorspronkelijk is in die zin dat het gaat om een eigen intellectuele schepping van de auteur ervan. Enkel via de keuze, de schikking en de combinatie van deze woorden op een oorspronkelijke wijze kan de auteur uitdrukking aan zijn creatieve geest geven en tot een resultaat komen dat een intellectuele schepping vormt.

Hoge Raad

IEPT20080530, HR, Endstra-tapes
Persoonlijk stempel is een kenmerk dat uit voortbrengsel te kennen is, zonder dat de eis gesteld mag worden de maker bewust een werk heeft willen scheppen, welke eis ook onoverkomelijke bewijsproblemen kan veroorzaken. Eigen, oorspronkelijk karakter moet bezitten, houdt, kort gezegd, in dat de vorm niet ontleend mag zijn aan die van een ander werk.

Gerechtshoven

IEPT20250429, Hof Den Haag, Import v Mandwerk
Geen auteursrechtelijke bescherming voor vierkante gevlochten bloemenhuls van grijs rotan: (Ook de combinatie van) vierkante vorm, grijs rotan en standaard vlechtmethode is banaal, standaard en berust niet op een creatieve keuze. Het achterwege laten van de bodem is een idee. Dat een idee en de uitvoering daarvan nieuw en/of uniek zijn betekent nog niet dat de uitvoering van dat idee voor auteursrechtelijke bescherming in aanmerking komt. Geen sprake van onrechtmatig handelen door slaafse nabootsing. Geen eigen gezicht op de markt, afgezien van het ontbreken van de bodem. Bovendien kan niet redelijkerwijs worden verlangd dat wordt afgezien van het gebruik van rotan in de kleur grijs of dat wordt gekozen voor een andere vlechtmethode of vorm voor een bloemenhuls. 

IEPT20130716, Hof Den Haag, Endstra-tapes
Geen auteursrecht op ‘achterbankgesprekken’: gezien de banaliteit van de vormgeving. 

Rechtbanken

IEPT20241031, Rb Overijssel, Lens Media v Google

Lens Media is rechthebbende van vijftal auteursrechtelijk beschermde instructievideo’s. Persoonlijke en creatieve keuzes bij het in beeld brengen van de verkeerssituaties. Schermafbeeldingen maken copyrightteken en kenmerkende nummerborden zichtbaar. Verzoek op grond van artikel 843a Rv dat Google de gegevens van de gebruiker achter het betreffende YouTube-kanaal verstrekt zodat zij de auteursrechtinbreuk kan stoppen en haar schade op de gebruiker kan verhalen toegewezen. Lens Media heeft rechtmatig belang bij verstrekking van de gebruikersgegevens. Verzoek beperkt tot de door de gebruiker daadwerkelijk aan Google verstrekte gegevens. Auteursrechtinbreuk aannemelijk en daarmee voldaan aan het vereiste van rechtsbetrekking. Geen sprake van gewichtige redenen die tot afwijzing moet leiden nu privacybelang gebruiker achter kanaal minder zwaar weegt dan het belang van Lens Media. De rechtbank wijst het verzoek grotendeels toe.

IEPT20240724, Rb Amsterdam, Erasmus Universiteit v Studeersnel & Tentamentrainingen

Erasmus heeft auteursrecht op haar onderwijsmaterialen: enkele aanwezigheid van didactisch doel is onvoldoende om aan te nemen dat de onderwijsmaterialen geen auteursrechtelijk beschermde werken zijn en zowel werknemers met als zonder dienstverband dragen eventuele intellectuele eigendomsrechten over aan Erasmus. 

IEPT20240329, Rb Rotterdam, Top-Line v Roos Wonen & Slapen
Eigen gezicht van Michelin-bank volstrekt ontoereikend toegelicht. Aan [eiser] komt geen auteursrechtelijke bescherming toe op ontwerp van Michelin-bank: gezien groot aanbod van in verschijningsvorm vergelijkbare zitbanken, zijn elementen niet onderscheidend genoeg om als auteursrechtelijk beschermde trekken te worden aangemerkt. Michelin-bank heeft geen eigen gezicht op de relevante markt, beroep op slaafse nabootsing afgewezen: ontoereikend onderbouwd dat Michelin zich in uiterlijke verschijningsvorm onderscheidt van andere, gelijksoortige producten op de relevante markt.

IEPT20240320, Rb Gelderland, Top-Line v EasySofa

Rechterlijk vermoeden dat Polen geldt als land van oorsprong van Michelin bank in de zin van artikel 2 lid 7 BC: in juni 2015 sprake van een daadwerkelijke beschikbaarstelling van de bank aan het publiek in Polen. Geen belang bij tegenbewijs, aangezien vorderingen Top-Line hierna worden afgewezen. Beperkte auteursrechtelijke bescherming ten aanzien van Michelin bank: beschermingsomvang van het aan Top-Line toekomende auteursrecht is beperkt tot twee kenmerkende elementen waaraan bank originaliteit ontleent. EasySofa maakt met Capoli bank geen inbreuk op auteursrecht Michelin bank: geen sprake van overeenstemmende totaalindruk. Geen sprake van slaafse nabootsing: Michelin bank had geen eigen gezicht op de markt toen Capoli bank op markt werd gebracht. Voor zover wel sprake is van een eigen gezicht, is deze verwaterd.

IEPT20220701, Rb Amsterdam, Scopema
Geen auteursrecht op zit/slaapbanken of draaiplateau Scopema: onvoldoende aannemelijk dat creatieve keuzes zijn gemaakt, waardoor sprake zou zijn van een eigen intellectuele schepping. Aangevoerde elementen van de zit/slaapbanken ook niet auteursrechtelijk beschermd: de elementen zijn ofwel niet origineel, ofwel banaal, ofwel functioneel bepaald, of er is sprake van een combinatie van die drie. Tot slot geen sprake van slaafse nabootsing: er wordt geen onnodige verwarring gezaaid, doordat de totaalindruk van de zit/slaapbanken van gedaagde afwijkt van die van Scopema. Daarnaast neemt het relevante publiek het draaiplateau niet waar, waardoor daar ook geen onnodige verwarring kan ontstaan.

IEPT20220420, Rb Den Haag, T.O.M. v Prijskiller 
Ontwerp AMIGO-fietsen zijn een werk in de zin van de Auteurswet: het betreft de toepassing van reeds bestaande stijlkenmerken waar die toepassing getuigt van originele keuzes. De fiets AMIGO bloom is een eigen intellectuele schepping van de maker welke door het auteursrecht wordt beschermd: gekozen kleurstelling, keuze van het frame, keuze voor-en achterdrager getuigen van een creatieve keuze. 

IEPT20210723, Gerecht Aruba, Quarantine Bingo

De door eiser aangeboden Bingo-spellen geen auteursrechtelijk beschermd werk: de door eiser aangegeven kenmerkende elementen (op afstand gespeeld, stilleggen spel als computer registreert dat iemand bingo heeft, inbellen door de winnaar en het thuis bezorgen van de prijs) zijn inherent aan de huidige samenleving waarin talloze diensten online worden aangeboden en niet ingegeven door creatieve keuzes. Voor Free Bingo geldt daarbij nog dat het gratis aanbieden van een bingokaart niet kan worden beschouwd als een creatieve keuze. Dat de spelconcepten zijn ingeschreven bij het Bureau Intellectuele Eigendom Aruba, maakt dat niet anders: de toets van artikel 1 Auteursverordening staat los van de inschrijving van het concept bij het bureau.