HvJ EU: Kritische publicatie publiek domein werk (vergezeld van commentaar) kan auteursrechtelijk beschermd zijn als de maker daarin eigen creatieve en herkenbare keuzes heeft gemaakt
23-03-2026 Print this page
Kritische publicatie van een werk in het publieke domein kan auteursrechtelijk beschermd werk vormen: Mits sprake is van vrije en creatieve keuzes van de auteur die zijn schepping een oorspronkelijkheid kunnen verlenen. Dergelijke keuzes kunnen onder meer tot uitdrukking komen in grammaticale, lexicale, literaire en stilistische keuzen. De kritische publicatie kan in zijn een geheel een beschermd werk vormen, zodat niet per onderdeel hoeft te worden bepaald welke delen (zoals de oorspronkelijke tekst, commentaren, kritische noten of toelichtingen) onder auteursrechtelijke bescherming vallen, maar de publicatie als geheel beschermd kan zijn indien zij voldoende nauwkeurig en objectief identificeerbaar is. Dit laat onverlet dat het werk tot het publieke domein blijft behoren en verleent de auteur van de kritische publicatie geen exclusief recht op dat werk.
AUTEURSRECHT - WERK - WERKVEREISTEN
De bescherming van auteursrechten kent haar oorsprong in de ontwikkeling van de boekdrukkunst en vond een juridisch fundament met het Statute of Anne in 1710. Filosofische ideeën over eigendom en arbeid lagen mede aan de basis van het auteursrecht, dat rechten toekent aan de maker van een werk. Later ontstonden daarnaast ook naburige rechten voor uitvoerend kunstenaars, producenten en omroepen, vastgelegd in het Verdrag van Rome van 1961, als reactie op nieuwe technologieën.
In het huidige auteursrecht blijft echter discussie bestaan over wat precies als “werk” kwalificeert. In een recente zaak voor het Hof van Justitie vraagt de hoogste rechterlijke instantie van Roemenië zich af of een kritische publicatie van een oud werk (dat tot het publieke domein behoort) in het Latijn auteursrechtelijke bescherming verdient. Deze uitgave, tot stand gebracht door professor Slușanschi, bevat niet slechts een reproductie van het oorspronkelijke manuscript, maar een gereconstrueerde versie met commentaar en filologische toevoegingen.
Conclusie AG (B9 16798)
Artikel 2, onder a), van richtlijn [2001/29/EG] moet aldus worden uitgelegd dat de kritische publicatie van een publiek domein geworden werk, die tot doel heeft om de tekst van dat werk te reconstrueren, vergezeld van commentaar en het nodige kritisch apparaat, kan worden beschouwd als een werk dat alleen met toestemming van de auteur kan worden gereproduceerd, op voorwaarde dat die publicatie een intellectuele schepping van de auteur is die zijn persoonlijkheid weerspiegelt en blijk geeft van diens vrije en creatieve keuzen, en dat deze een voorwerp heeft dat voldoende nauwkeurig en objectief kan worden geïdentificeerd. Het staat aan de nationale rechter om in elk concreet geval na te gaan of dit het geval is.
Gestelde vragen:
Moet artikel 2, onder a), van richtlijn [2001/29] aldus worden uitgelegd dat een kritische publicatie van een werk, die tot doel heeft om de tekst van een oorspronkelijk werk weer te geven door raadpleging van het manuscript, vergezeld van commentaar en het nodige kritisch apparaat, kan worden beschouwd als een auteursrechtelijk beschermd werk?
Antwoord HvJEU:
Artikel 2, onder a), [InfoSoc-Richtlijn] moet aldus worden uitgelegd dat de kritische publicatie van een publiek domein geworden werk, die tot doel heeft om de tekst van dat werk te reconstrueren, vergezeld van commentaar en het nodige kritisch apparaat, kan worden beschouwd als een auteursrechtelijk beschermd werk in de zin van deze bepaling, op voorwaarde dat die publicatie een intellectuele schepping van de auteur is die zijn persoonlijkheid weerspiegelt door uiting te geven aan zijn vrije en creatieve keuzen, en dat deze publicatie met voldoende nauwkeurigheid en objectiviteit kan worden geïdentificeerd.
IEPT20260319, HvJEU, G. Calinescu v HK
ECLI:EU:C:2026:213 en zaak C-649/23
